Herinner je je de sprong van VHS naar DVD nog? Het voelde als magie. Plots werden korrelige banden scherpe beelden. Je kon pauzeren zonder de volglijnen, hoofdstukken overslaan en inzoomen. De studio’s stapelden zich op met commentaartracks en bonusmateriaal. Het voelde als het toppunt van homevideo.
Toen werden de schermen groter.
Dvd’s zijn ontworpen voor kleine schermen. Alles groter dan 36 inch en het beeld begint kapot te gaan. Ze zijn niet gebouwd voor moderne high-definition (HD) sets. Om echte HD te krijgen zonder compressieartefacten, had je meer opslagruimte nodig. Voer de HD-DVD in.
Het concept was eenvoudig. Het zag eruit als een standaard-dvd. Het gedroeg zich als een standaard dvd. Er zaten gewoon veel meer gegevens in. Een standaard-dvd geeft u ongeveer twee uur aan standaarddefinitievideo. Een HD-DVD kan vier tot acht uur bevatten. Als je dvd’s begreep, begreep je de basisprincipes van HD-DVD al.
Hoe schijfopslag eigenlijk werkt
Beide formaten vertrouwen op dezelfde fundamentele fysica. Informatie wordt opgeslagen als microscopisch kleine putten, gerangschikt in een spiraal. Een rode laser leest deze putjes vanaf de achterkant van de schijf. De speler ziet ze als hobbels. De hobbels reflecteren licht naar een sensor. Elektronica zet die reflectie om in een digitaal signaal.
Een HD-DVD-speler werkt op dezelfde manier, maar met belangrijke upgrades. Het moet hogere gegevenssnelheden verwerken. Het voert ook rechtstreeks een digitaal signaal uit, waardoor de analoge conversie die veel oudere dvd-spelers nodig hadden, wordt omzeild.
HD-DVD-feiten
Opslagcapaciteit is waar het verschil tastbaar wordt. Hier ziet u hoe de formaten in ruwe cijfers met elkaar vergelijken.
Capaciteitsvergelijking
- HD-DVD-capaciteit: 15 GB (enkellaags), 30 GB (dubbellaags)
- DVD-capaciteit: 4,7 GB (enkellaags), 8,4 GB (dubbellaags)
Compressienormen
HD-dvd’s maakten gebruik van specifieke codecs om de kwaliteit binnen die grotere bestandsgroottes te maximaliseren.
- MPEG-2
- MPEG-4
- VC-1
Afspeelduur
Hoe lang kun je naar een film kijken?
- Afspelen in hoge resolutie, 15 GB: 4 uur
- Afspelen in hoge resolutie, 50 GB: 8 uur
HD-dvd-spelers
De hardware moest de media inhalen.
HD-DVD werkt op dezelfde basisfysica als zijn voorganger. Je hebt een reflecterende laag met microscopisch kleine oneffenheden. Een laser raakt die hobbels. Een sensor vangt de reflectie op. Het resultaat is een digitaal signaal.
De fysieke afmetingen zijn niet veranderd. Hij is nog steeds 120 millimeter breed en 1,2 millimeter dik. Dus wat zorgt ervoor dat ze zoveel meer gegevens bevatten?
Drie specifieke verschillen doen het zware werk. Ten eerste de laserkleur. Ten tweede de dichtheid van de sporen. Ten derde de compressie-algoritmen die worden gebruikt om de video op te slaan.
Het blauwviolette voordeel
Standaard dvd’s gebruiken rode lasers met een golflengte van 650 nanometer. HD-dvd’s schakelden over op blauwviolette lasers op 405 nanometer.
Kortere golflengte. Dat is de sleutel.
Omdat de straal strakker is, kan hij kleinere putjes lezen. Het kan ook navigeren door nummers die dichter bij elkaar zijn geplaatst. Dit wordt gemeten als track pitch. Een gewone DVD heeft een track pitch van 0,74 micrometer. Een HD-DVD perst dit terug tot 0,40 micrometer.
Zie het als schrijven. Een rode laser is een magische marker. De blauwviolette laser is een pen met fijne punt. Met de fijnere punt kunt u aanzienlijk meer tekst op de pagina plaatsen. Deze smallere track pitch zorgt ervoor dat de schijf meer informatie kan bevatten zonder de fysieke grootte te vergroten.
Compressie is belangrijk
De tweede grote verschuiving betreft de manier waarop gegevens worden gecomprimeerd. De meeste dvd’s zijn afhankelijk van MPEG-2. Het is betrouwbaar, maar oud.
HD-DVD’s kunnen MPEG-2 gebruiken, maar standaard is dit MPEG-4. Of VC-1, ook wel bekend als Windows Media. Deze formaten zijn veel efficiënter. Ze leveren een hogere videokwaliteit terwijl de bestandsgrootte kleiner blijft.
Deze efficiëntie is van belang wanneer u urenlang high-definition inhoud op een enkellaags schijf probeert te plaatsen.
Snelheid en signaalintegriteit
Er is nog een derde verschil, al gaat het minder om opslag en meer om levering. Algemene verbeteringen in de productie zorgen ervoor dat HD-dvd-spelers gegevens ongeveer drie keer sneller lezen dan dvd-spelers.
Maar snelheid is niet het belangrijkste verkoopargument. Het is de uitvoer.
Deze spelers sturen het signaal digitaal naar een HDTV. Ze gebruiken de High Definition Multimedia Interface (HDMI). Dit omzeilt de analoge conversie volledig. Analoge conversie verslechtert de kwaliteit. Digitale transmissie bewaart het. U krijgt een helderder beeld op het scherm.
Zullen uw oude schijven elektronisch afval worden?
Een van de eerste vragen die mensen stellen over HD-DVD (naast “Is het beter dan Blu-ray?”) is of hun oude DVD’s op het punt staan verouderd te raken.
Laten we eens kijken naar wat er waarschijnlijk zal gebeuren met spelers en schijven als mensen upgraden.
Standaard versus hoge definitie
Vraagt u zich af wat het verschil is tussen standaard en hoge definitie? Standaarddefinitie (SD) gebruikt 525 lijnen pixels van boven naar beneden. High Definition (HD) gebruikt maximaal 1125 lijnen.
Niet al deze lijnen zijn zichtbaar op het scherm, maar ze maken wel deel uit van het signaal.
DVD-compatibiliteit
Als je op de dag van de lancering een HD-DVD-speler hebt gekocht, ben je je bibliotheek niet kwijtgeraakt. De hardware kan nog steeds uw standaard dvd’s draaien. Het omgekeerde was niet waar. Uw oude dvd-speler kon geen high-definition schijf aanraken. Die asymmetrie is logisch. Het gaat erom hoe de technologie werkt.
De fysieke schijven zien er identiek uit. Zelfde maat. Dezelfde vorm. Fabrikanten profiteerden van deze gelijkenis. Ze bouwden spelers met laserpickups voor twee doeleinden. Het Toshiba-model dat in april 2006 werd uitgebracht, is een goed voorbeeld. Het leest dvd’s. Het leest HD-DVD’s. Het kan zelfs cd’s aan. U krijgt achterwaartse compatibiliteit zonder dat u een volledig aparte machine nodig heeft.
De realiteit van thuisbioscoopupgrades
Zelfs als HD-DVD de formaatoorlog had gewonnen, zouden standaard-dvd’s het hebben overleefd. De marktgegevens waren duidelijk. De meeste Amerikaanse huishoudens hadden nog geen HDTV’s. Waarom zou u high-definition media kopen als uw scherm dit niet kan weergeven? Het upgradepad was gekoppeld aan de adoptie van hardware, niet alleen aan de beschikbaarheid van schijven.
Toen bedrijven de kloof moesten overbruggen, werden ze creatief met schijflagen.
Twin-formaat -schijven bieden een slimme oplossing. Ze stapelen twee lagen aan één kant. De bovenste laag is standaard dvd. Er wordt gebruik gemaakt van een rode laser. De onderste laag is HD-DVD. Er wordt gebruik gemaakt van een blauwe laser. Het ontwerp is optisch. De bovenste laag is transparant voor blauw licht. De blauwe laser gaat dus dwars door de standaardvideolaag heen en treft de onderliggende high-definition gegevens. Je hebt geen twee kanten nodig. Je hebt alleen de juiste laserschakeling nodig.
Dubbelzijdige schijven en combinatieformaten
Niet elke oplossing vereist stapelen. Er is ook het combinatieformaat. Deze aanpak splitst de inhoud fysiek. Er wordt gebruik gemaakt van een dubbelzijdige schijf.
De ene kant is standaard dvd. Een rode laser leest het. De andere kant is HD-DVD. Een blauwe laser leest het. Je draait de schijf om om van formaat te wisselen. Het is een eenvoudiger productieproces dan de tweelaagse methode. Maar voor de gebruiker is het minder handig.
Welke methode is beter? Twin-formaat houdt alles op één plek. Het combinatieformaat scheidt de ervaring volledig. Beide bewijzen dat de industrie wist dat de standaarddefinitie niet van de ene op de andere dag zou verdwijnen. Ze hebben redundantie ingebouwd. Ze verwachtten dat je je oude schijven zou houden terwijl je de nieuwe technologie testte.
Het ging niet alleen om opslagcapaciteit. Het ging om overleven. Door het oude formaat op hetzelfde fysieke medium levend te houden, werd de levensduur van de investering verlengd. Voor een kort moment zou je beide standaarden in één hand kunnen houden. De laser deed alleen het werk door te kiezen welke er toe deed.
De hybride schijfstrategie
Als je vroeger een combo-schijf kocht, kreeg je twee formaten op één stuk plastic. Het speelde zowel in standaard dvd-spelers als in HD-dvd-spelers. Dit was een slimme zet voor iedereen die van plan was later naar high-definition te upgraden. Verhuurwinkels en privébibliotheken waren er dol op. Ze lieten klanten met oude hardware kijken terwijl ze wachtten op de nieuwe uitrusting.
Toen stierf HD-DVD. Het formaat stortte in. Nu hoopten consumenten dat hybride Blu-ray-/dvd-spelers het gat zouden opvullen.
De echte rivaal: Blu-ray
HD-DVD was niet het enige spel in de stad. Het vocht een meedogenloze oorlog tegen Blu-ray. De industrie splitste zich in twee kampen. Toshiba steunde er één. Sony steunde de andere. Elke partij wedde dat het andere format zou mislukken. Maar het waren niet alleen maar marketingpluisjes. Er waren technische verschillen.
Up-conversietechnologie uitgelegd
Standaard dvd’s hebben het moeilijk op grote schermen. Ze zijn gebouwd voor analoge displays met 480 regels. Die resolutie is te laag voor moderne 1080p tv’s.
De Toshiba HD-DVD-speler loste dit op met up-conversie. Er waren standaard dvd’s voor nodig en deze werden opgeschaald voor 720p- of 1080p-schermen.
Het beeld was niet native HD. Het had niet de volledige resolutie van een echte HD-DVD-schijf. Maar het zag er beter uit dan het analoge signaal van een oude dvd-speler. Je krijgt een scherper beeld zonder een nieuwe film te kopen.
Halverwege de jaren 2000 stond de toekomst van homevideo gedurende een korte, chaotische periode op het spel. Het ging niet alleen meer om de beeldkwaliteit. Het was een proxy-oorlog tussen technologiegiganten, die de VHS-Betamax-gevechten van de jaren 80 weerspiegelde, maar met hogere inzetten en diepere zakken. Twee formaten kwamen naar voren als duidelijke koplopers: HD-DVD en Blu-ray.
De overeenkomsten waren oppervlakkig. Beiden hebben de oude rode lasers vervangen door blauwe. Beiden vertrouwden op vergelijkbare video- en audiocompressiestandaarden. Het echte verschil lag in de capaciteit en de steun van het bedrijfsleven. Blu-ray-schijven boden 50 GB op een dubbellaagse schijf. HD-DVD maximaal 30 GB. Die extra opslagruimte was niet alleen maar marketingpluis; het was van belang voor ongecomprimeerde audio en video met een hoge bitsnelheid.
De vroege prijs- en timingkloof
HD-DVD had het pioniersvoordeel. Toshiba, de belangrijkste kracht achter het formaat, kreeg goedkeuring van het DVD Forum. Het DVD Forum is hetzelfde orgaan dat standaard-dvd’s beheert, en Toshiba had zitting in de stuurgroep. Dit gaf HD-DVD een laagje legitimiteit dat Blu-ray aanvankelijk ontbeerde.
Timing was alles. HD-DVD-spelers werden gelanceerd op 18 april 2006. Blu-ray kwam pas in juni 2006 op de Amerikaanse markt. Dankzij die voorsprong van twee maanden kon HD-DVD early adopters veroveren voordat Sony’s PlayStation 3 Blu-ray in november de huiskamers in dreef.
Prijs speelde ook een rol. HD-DVD-spelers begonnen rond de $ 399, maar daalden tot ongeveer $ 290. Ze waren goedkoper omdat fabrikanten bestaande apparatuur konden gebruiken om de schijven te persen. Blu-ray vereiste nieuwe tooling. Critici voerden aan dat de hogere capaciteit van Blu-ray overdreven was. Geen film nodig 50 GB. Waarom meer betalen voor ruimte die u nooit zou gebruiken?
Bedrijfsallianties en de weddenschap van Hollywood
De allianties waren grimmig. Toshiba, Microsoft en Intel ondersteunden HD-DVD. Microsoft heeft in november 2006 zelfs een add-on HD-DVD-drive voor de Xbox 360 uitgebracht. Het was een strategische zet om de console relevant te houden in de HD-race.
Blu-ray had de entertainmentindustrie. Sony lanceerde de PS3 met een ingebouwde Blu-ray-drive. Dell en Apple zijn lid geworden van de Blu-ray Disc Association. Maar het echte zwaargewicht was Hollywood. Disney, Fox en de meeste grote studio’s ondersteunden Blu-ray. Hun redenering was praktisch. Nieuwe productieapparatuur betekende hogere toetredingsdrempels. Piraterij, die standaard-dvd’s teisterde, zou moeilijker zijn op een nieuw, eigen formaat.
De formatoorlog duurde twee jaar. In het begin wist niemand wie er zou winnen. Veel technische recensenten neigden naar HD-DVD. Het was goedkoper. Daar zat Microsoft achter. Het had het keurmerk van het DVD Forum.
De coderingsmythe
Als je oude forums en specificatiebladen doorzoekt, zul je een aanhoudende verwarring over de capaciteit aantreffen. Toshiba beweerde dat een HD-dvd van 30 GB acht uur aan HD-video kon bevatten. De Blu-ray Disc Association zei dat een schijf van 50 GB acht en een half uur zou kunnen bevatten.
Hoe kan een kleinere schijf bijna dezelfde looptijd bevatten? Het antwoord is geen magie. Het gaat om bitsnelheid en coderingsefficiëntie.
Bij vroege Blu-ray-tests werd vaak gebruik gemaakt van MPEG-2-codering. Dat formaat is ouder en minder efficiënt dan MPEG-4. Een bestand dat met een lagere bitsnelheid is opgenomen, neemt minder ruimte in beslag. Een schijf van 30 GB die efficiënte codering en een lagere bitsnelheid gebruikt, zou de looptijd dus kunnen verlengen zodat deze overeenkomt met een schijf van 50 GB die inefficiënte codering en een hogere bitsnelheid gebruikt.
Er is niet met de cijfers geknoeid. Het waren maar appels en peren.
Waarom Blu-ray gewonnen heeft
De dood van HD-DVD was niet plotseling. Het was een langzame bloeding. Microsoft trok in 2007 de stekker uit het HD-DVD-station voor Xbox. Dat was de doodsteek. Zonder het software-ecosysteem en de hardware-ondersteuning van Microsoft kon het formaat nergens heen.
Maar waarom zijn studio’s overgestapt? Het ging niet alleen om capaciteit. Het ging om controle. De coderings- en productievereisten van Blu-ray gaven Hollywood een voorsprong. Ze konden schijven volgen. Ze zouden piraterij moeilijker kunnen maken. HD-DVD, gebouwd op oudere dvd-infrastructuur, voelde als een stap achteruit op het gebied van beveiliging.
Tegenwoordig is Blu-ray de standaard. Maar de overwinning had een prijs. De oorlog vertraagde de adoptie van HD-homevideo. Consumenten wachtten jaren op prijsdalingen. Studio’s gaven miljoenen uit aan juridische strijd en marketing in plaats van aan contentinnovatie.
De formatoorlog heeft ons iets belangrijks geleerd. Technologie wint niet altijd op eigen merites. Het wint als de juiste mensen erin geloven. En soms wint het omdat alle anderen het vechten beu zijn.
De industrie ging over op streaming. Fysieke media werden een niche voor verzamelaars. Maar een paar jaar lang definieerden Blu-ray versus HD-DVD wat hoge definitie betekende. En uiteindelijk degene met de grootste
Het bloedige randje van de formatoorlog
De formaatoorlog tussen Blu-ray en HD-DVD ging niet alleen over technische specificaties. Het ging over schapruimte, studiocontracten en overleven. De studio’s dekten hun weddenschappen af en produceerden schijven voor beide formaten totdat de inefficiëntie onhoudbaar werd. Detailhandelaren kampten met hetzelfde probleem. Moeten ze waardevolle vloeroppervlakte besteden aan twee concurrerende formules? Als er één faalde, zou de ander achterblijven in een doodlopend gangpad. De consensus binnen de sector was duidelijk: we hadden één winnaar nodig.
In de zomer van 2007 was het momentum verschoven. De verkoop van speciale Blu-ray-spelers was lauw, maar Sony’s opname van een Blu-ray-drive in de PlayStation 3 veranderde het spel. Het was niet alleen een console; het was een Trojaans paard voor het formaat. Home Media Research meldde dat Blu-ray-schijven in de eerste helft van 2007 twee keer zoveel verkochten als HD-dvd’s. Dat is een aanzienlijke kloof. Maar HD-DVD-supporters waren nog niet klaar om te stoppen. Paramount en Dreamworks verdubbelden hun exclusieve HD-DVD-inhoud. De films van Steven Spielberg bij Paramount verschenen nog op Blu-ray, maar de bedoeling was duidelijk.
Toen kwam de slachting in de detailhandel. Blockbuster Video liet HD-DVD volledig vallen en schakelde de high-definition selectie exclusief over naar Blu-ray. Target volgde dit voorbeeld en haalde HD-dvd-spelers uit de schappen om ruimte te maken voor Blu-ray-machines. Zowel technische bloggers als professionele verslaggevers verklaarden dat HD-DVD bij aankomst dood was. Toch bleven de die-hards vechten.
Voorspellingen reikten tot in 2009. Bedrijven die hadden gehoopt op een universele hybride speler lieten die dromen varen. De HD-DVD-spelers van Toshiba bleven goedkoper dan speciale Blu-ray-machines, een prijsvoordeel dat de hoop voor de supporters levend hield. Lagere kosten winnen meestal in consumentenelektronica. Waarom meer betalen voor marginale winsten?
Maar het tij keerde met brute snelheid. Studio’s begonnen massaal over te lopen. In januari 2008 kondigde Warner Bros. aan dat het all-in zou gaan op Blu-ray. Het schrift hing aan de muur. HD-DVD hield slechts twee grote studio’s over: Universal en Paramount. En zelfs toen brokkelden de allianties af. De exclusiviteitsovereenkomst van Universal was net verlopen. Het contract van Paramount bevatte een maas in de wet: als Warner Bros. van boord zou springen, zou Paramount kunnen volgen. Warner Bros. was al vertrokken.
De industrie wist dat het voorbij was toen Toshiba zich terugtrok uit de Consumer Electronics Show van 2008. Geen persconferenties. Geen grote aankondigingen. De HD-DVD-stand bleef bestaan, maar was een schaduw van zijn vroegere zelf. Het was een eenvoudig vierkant. De stand van Blu-ray was een gigantisch, spookachtig piratenschip. Het visuele contrast zei alles. Eén format vaarde weg. De andere was aan het zinken.
Retailgigant Wal-Mart volgde al snel Blockbuster en Target en had alleen Blu-ray-films en elektronica in voorraad. In februari 2008 gaf Toshiba officieel toe. Het bedrijf kondigde aan dat het in maart zou stoppen met de productie van HD-dvd-spelers. De oorlog was voorbij. Blu-ray heeft gewonnen.
Is HD-DVD eigenlijk dood?
Het verhaal van HD-DVD voelt compleet. Het formaat is uitgestorven. Rechts?
Niet helemaal.
In China steunen fabrikanten CH-DVD, een uitloper van het HD-DVD-formaat. Het is een gelokaliseerde variant. Een geest in de machine. Zal deze regionale steun het format nieuw leven inblazen? Zou het de oorlog opnieuw kunnen aanwakkeren met Blu-ray? Waarschijnlijk niet. Maar in de technologiesector is niets ooit echt dood. Het blijft gewoon sluimeren. En China kijkt toe.
Het eindoordeel over de formatoorlog
Het duurde niet lang voordat de oorlog met HD-formaten op één enkele vraag neerkwam. Welke standaard voor optische schijven zou de bedrijfsoorlog overleven? Het antwoord is nu duidelijk. Blu-ray kwam naar voren als het dominante formaat, waardoor HD DVD een overblijfsel bleef van een mislukt experiment.
Het besluit van Toshiba om de markt te verlaten was de doodsteek. In februari 2008 stopte het bedrijf officieel met de productie van HD-dvd-spelers. De logica was eenvoudig. Retailers hadden het format al verlaten. Toen grote ketens als Target en Walmart stopten met het aanbieden van HD-dvd-spelers, stortte het ecosysteem in. Consumenten zagen het teken aan de muur. Ze stopten met het kopen van de hardware.
Waarom retailers de ene boven de andere kozen
Winkeliers gokken niet. Ze volgen de supply chain. Als studio’s een format niet ondersteunen, zullen retailers de spelers niet op voorraad hebben. Dat was de dynamiek in het spel.
- Target ging al vroeg all-in op Blu-ray en liet settopspelers voor HD DVD volledig vallen.
- Walmart volgde dit voorbeeld en steunde de normen van de Blu-ray Disc Association.
- Blockbuster, de gigantische videoverhuurketen, zet in op Blu-ray en geeft klanten het signaal dat dit de toekomst van fysieke media is.
Hoewel sommige studio’s, zoals Disney, kortstondig HD DVD ondersteunden, steunden de meeste grote Hollywood-studio’s Blu-ray. Zonder inhoud is een speler slechts een zwarte doos. De bibliotheek met films die beschikbaar zijn op Blu-ray groeide sneller. De door de markt gedeelde gegevens bevestigden dit. Eind 2007 overtrof Blu-ray HD DVD in de verkoop in de VS.
De technische voorsprong
Waarom won Blu-ray? Het was niet alleen marketing. Het kwam neer op specificaties. De Blu-ray Disc Association zette een standaard die een hogere opslagcapaciteit bood. Dit was van belang voor high-definition video.
HD DVD gebruikte een kleinere schijfstructuur. Op een dubbellaagse schijf kan maximaal 30 GB worden opgeslagen. Blu-ray ging verder. Het bood 50 GB op een dubbellaagse schijf. Die extra ruimte zorgde voor video met een hogere bitsnelheid en meer bonusinhoud. De technologie maakte gebruik van blauwviolette lasers. Deze lasers hebben een kortere golflengte dan de rode lasers die in dvd’s worden gebruikt. Dit zorgde voor kleinere pits en strakkere tracks.
“Blu-ray kan de strijd met hoge definitie winnen.” – Variety, 10 januari 2008
De technische superioriteit was niet slechts een getal op een pagina. Het betekende een betere beeldkwaliteit. Het betekende minder compressieartefacten. Voor thuisbioscoopliefhebbers was dat verschil merkbaar.
De nasleep en erfenis
Toshiba probeerde de vlam levend te houden. Er gingen geruchten over een heropleving in China. Maar het momentum was weg. De infrastructuur voor de productie van HD-dvd’s was ontmanteld. De patenten werden verkocht of opgegeven. De formatoorlog eindigde niet met een knal, maar met een stille stopzetting van de productie.
Voor consumenten waren het een paar verwarrende jaren. Je moest kiezen. Zou jij een format kopen dat misschien wel zou verdwijnen? Het risico was reëel. Maar de keuze werd gemakkelijker naarmate de tijd verstreek. Eén optie waren de studio’s. De andere had de detailhandelaren.
Waar staan we vandaag?
Het gevecht is voorbij. Blu-ray werd de standaard voor fysieke high-definition media. Het duurde langer dan velen hadden verwacht en concurreerde met de opkomst van streamingdiensten. Maar de kerntechnologie blijft relevant.
- Schijfcapaciteit: Blu-ray-schijven kunnen aanzienlijk meer gegevens bevatten dan dvd’s of de uitgestorven HD-dvd.
- Resolutieondersteuning: Het ondersteunt 4K Ultra HD Blu-ray, waardoor de levensduur tot ver na het oorspronkelijke 1080p-tijdperk wordt verlengd.
- Beschikbaarheid van hardware: Er worden nog steeds spelers geproduceerd, ook al zijn het nicheproducten in een door streaming gedomineerde wereld.
De lessen uit de formatoorlog zijn nog steeds van toepassing. Technologiestandaarden vereisen ondersteuning van het ecosysteem. Je hebt spelers nodig. Je hebt studio’s nodig. Je hebt detailhandelaren nodig. Wanneer één onderdeel faalt, wankelt het hele systeem.
We praten niet veel meer over HD DVD. Het is een voetnoot in de technische geschiedenis. Maar het dient als herinnering. In het digitale tijdperk kan zelfs de meest robuuste technologie verliezen als deze de markt niet verovert. De winnaar was niet alleen degene met de betere laser. Het was degene met de grootste steun.
