Senator Bernie Sanders uit Vermont heeft samen met congreslid Ro Khanna opnieuw een voorstel ingediend voor een jaarlijkse belasting van 5% op het vermogen van individuen boven de $1 miljard. Deze ‘Make Billionaires Pay Their Fair Share Act’ is rechtstreeks gericht tegen de rijkste 930 Amerikanen, waaronder figuren als Elon Musk en Mark Zuckerberg, die samen jaarlijks tientallen miljarden schulden zouden hebben.
Het gestelde doel van de belasting is niet simpelweg het genereren van inkomsten; het is onmiddellijke economische hulp voor werkende gezinnen. Sanders stelt voor om de initiële opbrengst te gebruiken om 3.000 dollar rechtstreekse betalingen uit te geven aan huishoudens die 150.000 dollar of minder verdienen, waarbij toekomstige fondsen bestemd zijn voor urgente kwesties zoals huisvesting, gezondheidszorg en onderwijs.
Waarom dit ertoe doet: Hoewel het in het huidige politieke klimaat onwaarschijnlijk is dat het wetsvoorstel zal worden aangenomen, is het een doelbewuste provocatie. Het is bedoeld om een debat te forceren over de extreme ongelijkheid in rijkdom, waarbij de bovenste 1% nu meer rijkdom bezit dan de onderste 93%. De timing is strategisch: Sanders is van plan dit tot een lakmoesproef te maken voor hoopvolle Democratische presidentskandidaten in 2028.
De miljardairbelasting in de praktijk: obstakels en verzet
Sanders erkent dat het invoeren van een vermogensbelasting niet eenvoudig zal zijn. Eerdere pogingen in Frankrijk en Zweden mislukten vanwege kapitaalvlucht en ontduiking. Hij dringt erop aan dat de VS dit moeten overwinnen door een politieke beweging op te bouwen om de wet te handhaven, waarbij hij het argument verwerpt dat miljardairs eenvoudigweg zullen verhuizen om belastingen te ontwijken.
Het antwoord van Sanders is bot: “Je bent in Amerika, je hebt geprofiteerd van Amerika, je maakt deel uit van Amerika… Je hebt niet het goddelijke recht om te regeren, en je houdt je aan de regels.”
Deze aanpak weerspiegelt een bredere frustratie over de ongecontroleerde macht van de ultrarijken. Sanders wijst op voorbeelden van bedrijven die belastingen ontwijken door mazen in de wet te exploiteren en activa naar het buitenland te verplaatsen, waarbij hij benadrukt dat systeemverandering directe confrontatie vereist.
AI, democratie en de dreigende crisis
Sanders ging ook in op de groeiende dreiging van kunstmatige intelligentie en het potentieel ervan om de economische ongelijkheid te verergeren. Hij riep op tot een moratorium op de bouw van nieuwe AI-datacenters, met het argument dat de technologie wordt aangestuurd door dezelfde miljardairs die er het meest van profiteren.
Hij beschouwt het huidige gebrek aan AI-regulering als een direct gevolg van lobbywerk door bedrijven en campagnefinanciering. “Weet je waarom er op dit moment geen regulering van AI is? Dat komt omdat de AI-industrie voorbereid is en honderden en honderden miljoenen dollars uitgeeft”, zei hij.
De kernkwestie: Sanders beschouwt dit als een strijd voor de democratie zelf. Hij is van mening dat de ongecontroleerde macht van het bedrijfsleven, gevoed door geld in de politiek, het vermogen ondermijnt om kritieke kwesties als gezondheidszorg, klimaatverandering en de impact van automatisering op banen aan te pakken.
Voorbij de vermogensbelasting: belangrijke eisen voor de toekomst
Sanders schetste drie niet-onderhandelbare beleidsmaatregelen voor de volgende Democratische kandidaat:
- Democratiehervorming: Herziene wetten voor campagnefinanciering om de invloed van rijke donoren te verminderen.
- Medicare for All: Garandeer universele gezondheidszorg als mensenrecht.
- AI-regulering: Implementeer waarborgen om te voorkomen dat AI rijkdom en macht verder concentreert.
“Dit is een heel moeilijk en ongekend moment in de Amerikaanse geschiedenis”, concludeerde Sanders. “Gekozen functionarissen liggen in veel opzichten ver achter bij het Amerikaanse volk als het gaat om hun actie om hen te beschermen, en niet alleen bij de 1 procent.”
De voorstellen vormen een grote uitdaging voor de status quo, waarbij systemische verandering prioriteit krijgt boven stapsgewijze aanpassingen. De boodschap van Sanders is duidelijk: de tijd voor compromissen is voorbij en de rijken moeten verantwoordelijk worden gehouden voor hun rol in het vergroten van de ongelijkheid.
